Deontoloji ile Teleoloji Arasındaki Fark

0
114

Etik ya da ahlak felsefesi, ahlak ve adaletsizlik, kötülülük, iyiye ve kötüye olan bakış açısı, adalet, erdem ve yardım gibi konuları inceleyen bir felsefe dalıdır. Meta-etik, normatif ahlak, uygulamalı ahlak, ahlak psikolojisi ve betimsel etik olmak üzere çeşitli dallara sahiptir. Bu dallar hedonizm, epikür, stoacılık, modern etik, uygulamalı etik, ahlak psikolojisi, deontoloji ve amaç bilinci ya da sonuca dayalılık gibi çeşitli dal ve düşünce ekollerini içerir.

Bakınız: Etik ile Ahlak Arasındaki Fark

Deontoloji

Deontoloji, görev temelli etik olarak da adlandırılır. Eylem sonuçlarının doğru ya da yanlış olup olmadığına odaklanmak yerine bazı eylemlerin ardındaki nedenlerin doğru ya da yanlış olup olmadığına yönelik etik yaklaşımıdır. Bu, her bireyin birbirine, her canlıya ve ahlaki inançlara ve değerlere dayalı çevreye karşı yükümlülüğüne dayalıdır. Her zaman iyi niyetle davranmayı ve “sana nasıl davranılmasını istiyorsan insanlara öyle davran” altın kuralını işler.

Deontoloji ile Teleoloji Arasındaki Fark

On Emir, deontolojiye örnektir. Çocukluğumuzdan beri öğrendiğimiz ahlâkî görevler de deontolojiye örnektir. Başkalarına karşı olan davranışlarımız, adil olmamız gibi konuları irdeler.

Teleoloji

Teleoloji veya sonuçsalcılık, sonuç odaklı etik olarak adlandırılır. Her bir eylemin amacına ve eylem için bir niyet veya anlam olup olmadığına odaklanır. Bir eylemin sonuçlarıyla ilgilenir. Mevcut eylemlerin sonuçlarını bulmak için geçmiş deneyimleri incelemeyi içerir.

Buna örnek olarak, en büyük mutluluk ilkesi olarak da adlandırılan faydacılığı verebiliriz. Belli bir eylemden ne kadar zevk türetilebileceğini ve ne kadar acının önlenebileceğini ölçer.

Deontoloji ile Teleoloji Arasındaki Fark

Deontoloji ile teleoloji arasındaki fark özetlenecek olursa;

  • Deontoloji, bir sonun ya da sonucun araçları anlamlandırmadığı teorisine bağlı bir ahlak yaklaşımıyken, teleoloj ise sonun ya da sonucun araçları anlamlandırdığı bir yaklaşımdır.
  • Deontoloji görev temelli etik olarak da bilinirken, teleoloji sonuç odaklı etik olarak bilinir.
  • Deontoloji Altın Kural’a bağlıdır; bu Altın Kural, size yapılmasını istemediğiniz şeyleri başkalarına yapmayın der. Teleoloji ise aynı zamanda en büyük mutluluk ilkesi olarak da adlandırılır, çünkü mutluluk ve en az acı bir eylemi haklı çıkarır.
  • Deontoloji adil olmayı ve bencil nedenlerle başkalarını kullanmamayı öğretirken, teleoloji bir insana hoş gelen bir sonuç veren herhangi bir eylemi yapmayı öğretir.
  • Teloloji, mevcut bir eylemin sonuçlarını tahmin etmek için geçmiş deneyimlerini incelerken, deontoloji, her insanda aşılanan değerlere dayanılarak ahlaki açıdan doğru olanı izler.
Facebook Yorumları

CEVAP VER