Monopol ile Oligopol Arasındaki Fark

0
552

Pazar yapısının tanımı hem pazarlamacılar hem iktisatçılar için farklıdır. Pazarlamacılar onu rekabet stratejilerine göre bir pazarlama planı aygıtı olarak tanımlarken, iktisatçıların pazar yapısı hakkındaki görüşleri, tüketici davranışını yorumlamak ve tahmin etmek amacıyla genel yapıyı incelemektir.

Bununla birlikte, iktisatçılar daha büyük resme bakmaktadır ve bu nedenle, tüketicileri motive eden faktörleri anlamak ve bu bilgilerin nüfusun büyük bir bölümünü nasıl etkileyeceğini bilmek için daima daha geniş eğilimleri değerlendirmeye çalışmaktadırlar. Bu nedenle, piyasa yapısı, onlara göre, temel olarak, piyasaların sektördeki bir takım firmalara dayalı olarak organize edildiği bir yöntemdir. Tekel, mükemmel rekabet, monopolcü rekabet ve oligopol gibi dört pazar yapısı vardır. Tekel, adından da anlaşılacağı gibi, piyasada sadece tek bir firmanın varlığıdır. Mükemmel ve tekelci rekabette çok sayıda küçük firma bulunurken, oligopol, nispeten büyük boyutta olan az sayıda firmadan oluşmaktadır.

Monopol ile oligopol arasındaki fark hakkında ayrıntılı bir öğrenmenin sağlanması amacıyla, bu yazıda, oligopol ve tekelci rekabeti büyük farklılıklarla birlikte daha derinlemesine açıklayacağız.

Oligopol Nedir

Daha önce de belirtildiği gibi, oligopol, diğer şirketlerin girmesine önemli engeller koyan, nispeten büyük firmaları içeren ve az sayıda firmadan oluşan bir yapıyı temsil etmektedir. Birkaç firma tarafından paylaşıldığı için piyasada yoğunluğu çok yüksektir. Oligopol piyasasında faaliyet gösteren firmaların çok fazla rekabeti yoktur. Bu nedenle, herhangi bir iş kararı alırken yakın rakiplerinin tepkilerini de düşünmek zorundadırlar. Örneğin, Texaco pazardaki payını ürün fiyatını düşürerek artırmayı planlıyorsa, British Petroleum gibi rakiplerinin fiyatlarını düşürme ihtimalini göz önüne alması gerekir.

Monopol ile Oligopol Arasındaki Fark
Monopol ya da diğer adıyla tekel; piyasada alanında tek firmanın bulunması demektir.

Pazar stratejisi ile ilgili olarak, oligopol piyasa yapısındaki firmalar, fiyatlar ve rekabetle ilgili temel kararları almak zorundadırlar. Örneğin, rakiplerle rekabet etmek ya da onlarla ortak bir anlayışa girmek isteyip istemediklerini anlamalılar; buna fiyatları değiştirme veya sabit tutma kararları da dahildir. Ayrıca, “yeni bir strateji uygulayan ya da rakiplerin hamlesini bekleyen ilk kişi” olmalılar mı diye karar vermeleri de hayati önem taşıyor. İlk hamle yapan ya da ikinci hamle yapan grupların faydaları ilk hamleci ve ikinci hamleci avantajı olarak bilinir. Bazen, bir firmanın yeterli kâr elde etmesini sağlamak için girişimde bulunmak daha iyi bir sonuç iken; başka zamanlarda rakiplerin neler sunacağını beklemek ve görmek daha iyidir.

Monopol Nedir

Monopol ya da diğer adıyla tekel; piyasada alanında tek firmanın bulunması demektir.

Öte yandan, tekelci rekabette, yapı, giriş ve çıkış özgürlüğünü kullanabilen çok sayıda küçük işletmeyi içerir. Bu modelde, her firmanın birden fazla rakibi vardır, ancak her biri biraz farklı ürünler sunar. Bu işletmeler kümesinde, her biri, faaliyet gösterdiği pazarı, sattığı ürünü ve ilgili üretim maliyetini göz önünde bulundurarak fiyat ve sonuç hakkında bağımsız kararlar almaktadır. Bu yapıda piyasada daha fazla bilgi akışı olsa da, mükemmel bir piyasa tasviri değildir.

Bu pazar yapısının temel özelliği, ürünlerin, pazarlama farklılığı, iş gücü sermayesinin farklılığı, dağıtım şekli farklılığı ve fiziksel ürün farklılığı gibi dört farklı kategoride farklılaştırılabilmesidir.

Tekelci rekabete dahil olan tüm firmalar benzersiz ürünler sunduklarından, rakiplerinden daha düşük veya daha yüksek bir fiyat talep edebiliyorlar ve bu da talep eğrisinin azalacağını gösteriyor. Tekelci rekabet koşullarında, firmalar rakipleriyle rekabet seviyesinin yüksek olması nedeniyle genellikle ürünlerini pazarlamak için reklamcılık yapmaktalar. Reklamcılık, pazarın geri kalanına kıyasla ürünlerinin ayırt edici özelliklerini sunmalarında onlara yardımcı olur.

Dahası, bu firmalar kâr maksimizasyoncusu (kârı maksimize eden) olarak görülürler. Bunun nedeni, işletmelerinin küçük olması ve böylece işletmelerini yönetmeye odaklanmalarıdır.

Monopol ile Oligopol Arasındaki Fark

Hem tekelci rekabet hem de oligopol, eksik bir rekabeti betimlemektedir. Monopol ile oligopol arasındaki fark, bu iki piyasa yapısı arasındaki temel farklardan bazıları verilerek aşağıda belirtilmiştir;

Pazar Büyüklüğü ve Kontrolü

Her iki piyasa yapısı arasındaki temel farklılık, belirli bir pazardaki rakiplerin sayısına bağlı olarak bu firmaların göreceli boyutu ve piyasa kontrolüdür. Bununla birlikte, bu yapılar arasında bir ayrım çizgisi mevcut değildir; örneğin, monopol veya oligopol piyasası için kaç tane firmanın bir pazarda olması gerektiği konusunda net bir tanım bulunmamaktadır.

Pazar Hakimiyeti

Bazı firmaların baskın oluşunun bir pazarın sahip olduğu yapının türünü belirlediği birkaç durum vardır. Örneğin, 4000 tane nispeten aynı firmadan oluşan bir endüstri çoğunlukla tekelci bir rekabet olarak kabul edilirken, sadece 4 tanesi nispeten büyük olan ve hakim olan firma sayısının aynı olduğu bir endüstri oligopol piyasası olarak bilinir. Oligopol pazarın en önemli örneği petrol endüstrisidir ve burada çok sayıda şirkete sahip olmakla birlikte pazar birkaç büyük şirket tarafından yönetilmektedir.

Coğrafik Bölge

Monopol ile oligopol arasındaki fark için bir başka örnek de coğrafi alandır. Coğrafik bölge; bir piyasa yapısının belirlenmesinde önemli bir faktördür. Belirli bir endüstrinin küçük bir şehirde olması halinde oligopol piyasasının bir kategorisine girmesi ve büyük bir şehirde var olması durumunda tekelci bir rekabetin parçası olması mümkündür. Bunun bir örneği perakende pazarı olabilir. Büyük bir şehirde alışveriş yaparsanız alışveriş merkezleri, süpermarketler, mini marketler ve ülke çapında perakende zincirleri de dahil olmak üzere yüz binlerce alışveriş alternatifine sahip olursunuz. Böyle bir pazar, tekelci bir rekabeti temsil eder.

Küçük kasaba, bu tür perakende satış mağazalarına göre daha az donanımlıdır ve sadece birkaç mağazaya sahiptir. Bir şehir merkezinde sadece bir alışveriş merkezi ve az sayıda mağaza bulunabilir. Böyle bir yapıya oligopol denir.

Giriş Engelleri

Daha önce de belirtildiği gibi, monopol ile karşılaştırıldığında; oligopol piyasaya girişte önündeki yüksek engelleri temsil eder fakat aralarında derece farklılığı vardır. Oligopol piyasasının artışına neden olabilecek en önemli unsur, özellikle girişin sadece birkaç firma ile sınırlandırıldığı durumlarda, hükümetin yetkilendirilmesi için ihtiyaç duyulan gerekliliktir. Öte yandan, çok sayıda firmanın bir pazara girmesine izin verilirse, monopolcü rekabetin temsilciliğini de yapabilir.

Hükümet izninin yanı sıra, kaynak sahipliği ve başlangıç maliyeti, şirketlerin pazara farklı seviyelerde girmesini kısıtlar ve bu da iki yapıdan birine yol açar. Bu engeller, zaman zaman değişir ve tekelci rekabetin bir oligopol haline gelmesine ve tersine tersine dönmesine neden olur.

Genel olarak bakıldığında, her piyasa yapısı kendi spesifik özelliklerini temsil eder ve belirli bir ürüne yönelik coğrafi alan, pazar boyutu, eğilim ve talep değişiklikleri ile zaman geçtikçe değişkenlik gösterme eğilimindedir. Her bir yapıyı anlamak, bir işletme için ve hatta bir tüketici için stratejik kararları başarılı bir şekilde alabilmek için çok önemlidir. Her iki pazarda da firmalar ya kendi ürünlerinin veya hizmetlerinin arzını kontrol ederek talebi yükseltmek ya da fiyatları kontrol ederek ve dolayısıyla bir tüketicinin bu ürünler için ödedikleri miktarı kontrol ederek kontrolü ele geçirirler.

Monopol ile oligopol arasındaki fark özetle bu şekilde. Sizin de eklemek istedikleriniz varsa lütfen yorum yazınız.

Facebook Yorumları

CEVAP VER