ABD’nin 10 Psikolojik Operasyonu

0
289

Psikolojik Operasyon ya da 2010’dan beri yeni ismiyle Military Information Support Operations (Askeri Bilgi Destek Operasyonları) ABD’nin hükümetlerin, kuruluşların, grupların ve kişilerin davranışları, motivasyonları ve siyasetleri üzerinde etkili olmak için vermek istediği mesajı planlı operasyonlarla vermesine verilen ad. Bu psikolojik operasyonların amacı karşı tarafı ABD’nin çıkarları doğrultusunda etkilemek şeklinde özetleyebiliriz. Hem barış hem de savaş zamanı gerçekleştilebilir bu operasyonlar. Stratejik, operasyonel ve taktiksel olarak üç türü vardır. Stratejik operasyonlar genelde bilgi savaşları şeklindedir ve askeri alan içerisinde değildir. Operasyonel olanlar ise asker tarafından gerek savaş gerek barış zamanı gerçekleştirilir. Taktiksel operasyonlar ise yine asker gücüyle farklı taktikler üretip hedefe ulaşmayı hedefler.

10. Özgür Avrupa Radyosu

Özgür Avrupa Radyosu ya da İngilizce adıyla Radio Free Europe/Radio Liberty (RFE/RL) Doğu Avrupa, Orta Asya ve Orta Doğu’da yayın yapan ABD destekli bir yayın kuruluşu. Genellikle haber, bilgi ve analiz üzerine yayınlar yapar. 1949 yılında anti-komünist propaganda amaçlı olarak ABD’nin psikolojik operasyonu kapsamında kuruldu. Kurulduğu yıllarda ABD Dışişleri Bakanlığı ve CIA’in bölgesel siyasi analiz ve politikalarını yayınladı. Bölgenin siyasi kaderinde oldukça etkili oldu. Örneğin 1989 yılında bir protesto sırasında öldürülen bir öğrencinin haberinin bu radyoda yapılması ve gündem oluşturulması sayesinde Çekoslovakya’daki komünist hükümet devrildi. Radyonun merkezi 1995 yılına kadar Almanya’nın Münih şehriydi. Daha sonra Prag’a taşındı. Soğuk Savaş’ın bitmesiyle radyonun operasyonları da oldukça azaldı. Radyo bugün 21 ülkede 28 dilde yayın yapmaktadır.

Radyo Soğuk Savaş dönemi Doğu Avrupa’da büyük rol oynadı. Hükümetlerin sansürüne rağmen anti-komünizm ve anti-Sovyet yayınlar yaptı. 1956’da Polonya’daki potestolarla ilgili yaptığı yayınların Macar Devrimi’ne götürdüğü söylenir.

Romanya’da da Nikolay Çavuşesku radyoyu büyük bir tehdit olarak gördü. 1970’lerin ortalarından 1989’da idam edilişine kadar Ether adını verdiği bir programla radyoya karşı operasyon ve mücadele verdi. Ether programının içeriğinde radyo çalışanlarına fiziksel saldırıdan, radyonun üç yöneticisinin öldürülmesine kadar bir dizi operasyon vardı. 1981’de radyonun Münih’teki merkezi bombalandı ve bombalamayı yapanların Çakal Karlos’un adamları olduğu ve Çavuşesku tarafından tutulduğu öğrenildi.

Radyo 1972 yılına kadar resmi olarak CIA tarafından finanse edildi. Daha sonra gelen ABD devlet başkanları tarafından radyonun finansörlüğünün sorgulanması ve soğuk savaşın da bitmesiyle CIA finansörlükten çekildi.

9. Saddam Hüseyin Heykelinin Yıkılması

ABD’nin 2003’te Irak işgalinin en zihinlere kazınan görsellerinden biri Bağdat’ta Firdevs Meydanı’ndaki Saddam Hüseyin heykelinin ABD askerleri tarafından yıkılmasıdır. İddialara göre bu olay ABD tarafından planlanmış ve senaryosu yazılmış psikolojik bir operasyondu. Bu fikrin ordudaki psikolojik operasyon ekibinden geldiği öne sürülür. Yine iddialara göre heykelin yıkılması esnasında etrafta toplanan ve sevinç gösterilerinde bulunanların sayısı gösterildiğ kadar çok değildi ve bu insalar Iraklı yerel halktan değillerdi. Aksine ABD ordusu tarafından bölgeye getirilmişlerdi. O günlerde heykelin Iraklılar tarafından sevinç ve coşkuyla yıkılışının tüm dünya televizyonlarında yayınlanması ABD’nin ne kadar muazzam güçte bir algı operasyonu yürüttüğünün kanıtıdır. Zira o görüntüleri izleyen tüm dünya vatandaşları gözünde ABD’nin işgali gayet sevimli ve yerinde bir hareket olarak algılanmıştı. Iraklılar mutluydu, daha ne olsundu.

8. Kore Savaşı

Psikolojik operasyonlar Kore Savaşı’nda çokca kullanıldı. 1950’de Kore’ye ABD’li bir broşür firması gönderildi. Bu firmanın görevi Güney Kore ve ABD psikolojik operasyon birimiyle birlikte çalışıp Kuzey Kore’li askerleri demoralize etmek için en etkin dili ve görseli kullanmaktı. Öyle de yaptılar. Savaş boyunca gökyüzünden yüzbinlerce broşür dağıtıldı. Bu broşürlerin üzerinde etkili görseller ve yerel dille “Koreli savaşçılar! Kazanamayacağınız bir savaştasınız!” gibi askerleri demoralize eden ifadeler yer alıyordu.

Psikolojik operasyon birkaç farklı metot ile yürütüldü. Radyo veya hoparlörler kullanılarak sesli bir şekilde Kuzey Koreli askerler etki altında bırakılırken aynı zamanda broşürler dağıtıldı. Savaş süresince 2.5 milyarın üzerinde broşür dağıtıldı. Taktiksel broşürler yakın mesafelere dağıtılırken, stratejik broşürler daha uzak mesafedeki askerlere dağıtıldı.

Teslim olan askerler arasında yapılan araştırmada üçte birinin broşürlerdeki yazılar ve radyolardan yapılan yayınlardan dolayı teslim olduğu ortaya çıktı.

7. İsveç Gerginlik Stratejisi

Bazı yazar ve tarihçiler ABD’ye ait bazı denizaltıların ve gemilerin sıklıkla ve düzenli aralıklarla savaşa karşı nötr durumda olan İsveç’in karasularında gözükmesini ABD’nin İsveç üzerindeki psikolojik bir operasyonu olarak görür. İsveç halkı ve hükümeti bu denizaltıların Sovyet rejimine ait olduğunu düşünürdü. ABD’nin bu operasyonları “gizli kardeşi” Ulusal Sualtı Keşif Ofisi ve NATO’nun bazı geride duran birimleri tarafından yapıldı. Ki buna “Gerginlik stratejisi” denir. Gerginlik stratejisinin Vikipedi’deki tanımına bakalım.

Gerginlik stratejisi, planlı ve gizli operasyonlarla bir grubun, bir bölgenin ya da bütün bir ülkenin psikolojik, sosyal ve politik anlamda istikrarsızlaştırılmasıdır.

Bu operasyonlarda İngiliz denizaltıları da yer aldı ve operasyon oldukça başarılıydı çünkü İsveç halkının görüşü ve psikolojisi tamamen değişmişti. Halk artık asıl düşmanın Sovyetler olduğunu ve savaşa hazır olmaları gerektiğini düşünüyordu.

6. Vietnam Savaşı

Psikolojik operasyonlar Vietnam Savaşı’nda da çok etkin bir şekilde kullanıldı. Beyaz propagandayı ABD Bilgi Teknolojileri ve Vietnam’da konuşlandırılan ABD ordusu yaparken, gri ve siyah propagandaları CIA gerçekleştirdi.

ABD basın yayın biriminin Vietnam’da göreve başlamasından 1 yıl önce General William Westmoreland psikolojik operasyonların çok önemli olduğunu ve savaşın sadece askeri güçle kazanılamayacağını ifade ettiği bir konuşma yaptı.

ABD’nin burada görev yapan psikolojik operasyon birimlerinin muazzam bir yazıcı, matbaa olanakları vardı. Çok etkili görseller kullanarak yerel dilde bastıkları broşürlerle operasyonu gerçekleştiriyorlardı. Raporlara göre 10 milyarın üzerinde broşür Vietnam Savaşı süresince dağıtıldı.

5. 1954 Guatemala Darbesi

CIA’in 1954’te Guatemala hükümetini devirmek için kullandığı psikolojik operasyon belki de bu operasyonların en zirvesiydi. CIA ve ABD tarafından yapılan operasyonla Guatemala halkı tarafından demokratik yollarla seçilen hükümet ve hükümet başkanı Jacobo Árbenz devrilmiş ve Guatemala devrimi son bulmuştu. Operation PBSUCCESS kod adlı operasyon neticesinde Jacobo Árbenz yerine Albay Carlos Castillo Arma getirilerek bölgede askeri dikta kurulmuş oldu. CIA bu operasyonda o kadar başarılı idi ki, hem demokratik yollarla seçilmiş hem de popüler bir lideri devirip yerine hiç bilinmeyen, siyasi geçmişi olmayan bir askeri kolaylıkla getirebildi.

1950’de yapılan seçimlerde Jacobo Árbenz en yakın rakibine 3 kat fark atarak seçimleri kazandı ve başa geçti. Árbenz başa geçince sosyal reformları hızlandırdı, toprak reformu yaptı. Borcu olan köylülere borçlarını ödeyebilmeleri ve gelir elde edebilmeleri için küçük toprak parçaları verdi. Bu reforma göre ekilmemiş boş araziler ekilmek suretiyle köylülere dağıtıldı. Árbenz de kendine ait toprakların bir kısmını verdi. Bu tabi UFCO gibi büyük ABD şirketlerini zora soktu. UFCO yani United Fruit Company üçüncü dünya ülkelerinde meyve yetiştirip ABD ve Avrupa pazarlarına satan bir ABD şirketi. Şirket ABD hükümetinde lobi yaparak Árbenz’in devrilmesini sağladı. CIA’ya bağlı milis güçler Árbenz’i devirdi ve yerine askeri diktatör Carlos Castillo Armas’ı getirdi.

CIA Guatemala halkını ve politik/siyasi liderlerini ülke merkezine yaklaşmakta olan büyük bir işgal olacağı haberleriyle ve psikolojik operasyonuyla ikna ederek Arbenz’i kolaylıkla devirdi.

4. Nikaragua Gerilla Savaşı

CIA’in Nikaragua’daki Marksist Sandinistas’a karşı mücadele etmek için bölgedeki gerillaları eğittiğini ve hatta bu gerillalar için psikolojik operasyon el kitabı yazdığını biliyor muydunuz? Evet böyle birşey var. Associated Press’in 1984’te yaptığı bir haberde CIA’in Nikaragua’daki gerillalar için “Psychological Operations in Guerrilla Warfare” (Gerilla Savaşında Psikolojik Operasyonlar) adında bir kılavuz yazdığı belirtildi. Yaklaşık 90 sayfalık kitapta Nikaragua’lı silahlı gerillaların mevcut hükümete karşı nasıl propaganda hareketi yürüteceği anlatılıyordu. Kitapta ayrıca suikastler de işleniyordu. CIA daha sonra yaptığı açıklamada kitabın radikal güçleri ılımlı hale getirmek için yazıldığını belirtmek zorunda kaldıysa da pek inandırıcı olmadı.

Kitapta “şiddetin propaganda amaçlı kullanılabileceği” ve karşı tarafın gerekli durumlarda nötralize edilebileceği (öldürülebileceği) yazıyordu. Nikaragua’lı gerillalara protestocuları polislerin üzerine sürmek suretiyle, protestolarda ateş etmek ve en az bir ya da iki kişinin ölümüne sebep olarak ki bu şehitlik olarak algılanacaktır ve böylece hükümeti zor durumda bırakma gibi yöntemler öğretildi. Kitapta ayrıca hakim, polis, asker gibi seçili figürlerin hedef alınarak öldürülebileceği öğretildi.

3. ABD’nin Panama’yı İşgali

Bilmeyenler için kısa bir özet geçmek gerekirse: ABD Panama Kanalı’nı kontrol altında tutmak için geçmişte çeşitli antlaşmalar imzaladı. Daha sonra gelen hükümet ve liderlerle kanal kontrolü noktasında anlaşmazlığa düşünce ve çıkarlarının tehlikeye girdiğini farkedince 20 Aralık 1989’da mevcut hükümet başkanı Noriega’yı devirmek için ülkeyi işgal harekatını başlattı. Neticede Noriega ABD güçleri tarafından tutuklanıp yargılanmak üzere ABD’ye götürüldü ve yerine başka biri getirildi.

CIA’in Panama’daki psikolojik operasyonlarının çoğu ABD kamuoyu ve hatta ABD yöneticileri tarafından çok sonra öğrenildi.

CIA’in Panama’da gerçekleştirdiği en önemli psikolojik operasyon hükümete bağlı radyo istasyonlarını yine Noriega hükümetine karşı kullanmak oldu. İstasyonlardaki vericiler üzerinde maniplasyonlar yapıldı. Fakat burada daha önce başka bir yerde kullanılmayan ve “Ma Bell Missio” adı verilen bir teknik kullanıldı. Panama’lı mukavemet güçlerinin bulunduğu bazı bölgelerde halen telefon erişimleri vardı. İspanyolca konuşabilen güçler tarafından bu noktalar ele geçirildikten sonra Panama’lı komutanlara telefon açılarak İspanyolca konuşmalar gerçekleştirildi. Bu konuşmalarda bölgedeki Panamalı komutanlara silahlarını bırakmaları, teslim olmaları, aksi takdirde işgal sonrası kurulacak mahkemelerde yargılanacakları söylendi. Bu operasyon neticesinde 10 günlük süre zarfında tek bir ABD askeri kaybı vermeden 2000 Panamalı asker teslim oldu, 6000 silah ele geçirildi ve 14 adet Panama mukavemet noktası ele geçirildi. Ayrıca Noriega’nın birkaç yüksek rütbeli yakın arkadaşı da bu operasyon neticesinde yakalandı.

Noriega’nın saklandığı Vatikan büyükelçiliğinden çıkarılması ve yakalanması için CIA Operation Nifty Package (Kirli Paket Operasyonu) adını verdiği bir operasyon düzenledi. 10 gün boyunca direnen Noriega’ya bu süre zarfında pek çok psikolojik operasyon uygulandı. Bunlar arasında yüksek sesle rock müzik dinletmek, büyükelçiliğin üzerinde helikopter uçurmak vardı. Noriega’nın saklandığı büyükelçiliğin karanlık bir odasında İncil okuyarak vaktini geçirdiği belirtildi ve nihayet 10ncu günün sonunda Noriega teslim oldu ve tutuklanarak ABD’ye götürüldü.

2. ABD’nin Afganistan’ı İşgali

11 Eylül saldırılarının ardından ABD Afganistan’ı işgal etti ve 2001’den 2014’e kadar askeri birliklerini bu ülkede tuttu. Afganistan’ın işgali sırasında pek çok psikolojik operasyonun gerçekleştirildiği biliniyor. Fakat genelde bu tür operasyonlar yıllar sonra ortaya çıkabiliyor. Kimbilir belki bundan 20-30 yıl sonra Afganistan’da gerçekleştirilen değişik psikolojik operasyonları öğrenebileceğiz.

Fakat bugün itibariyle ortaya çıkan Afganistan’daki örnek bir psikolojik operasyon var elimizde. 1 Ekim 20015’te hem CNN hem diğer büyük gazetelerde ABD’deki askerlerin öldürdükleri 2 Taliban üyesinin cesetlerini hijyenik nedenlerden ötürü yaktıklarına dair haberler vardı. İslama göre müslüman bir kişinin yakılması yasak olmasına rağmen ABD’li askerler tarafından Taliban üyeleri yakıldı. Birlik komutanı da üstünü bu konuda bilgilendirmedi. Bölük komutanı olayı farkedince yanmakta olan cesetlerin söndürülmesini istedi. Birlik komutanı bu olay yüzünden ihtar mektubu aldı. Bu olaydan haberdar olan psikilojik operasyon birimleri bunu bölgede bulunan gazeteci Stephen Dupont’ı bulabilmek için propaganda amaçlı kullandı. Dupont daha sonra yaptığı açıklamalarda ABD’li askerlerin telsiz yayınlarıyla Taliban’lı 2 üyenin hijyen ve temizlik için yakıldığını anlattıklarını söyledi. Telsiz yayınlarıyla Taliban güçleri demoralize edilmeye çalışıldı. Yapılan yayınlar aşağıdaki şekilde idi:

Dikkat, Taliban, hepiniz korkak köpeklersiniz. Arkadaşlarınızın ölmesine ve yakılmasına izin verdiniz. Cesetlerini gelip almak için bile korkuyorsunuz. Bu da sizin kız çocukları olduğunuzun bir kanıtı.

Başka bir telsiz mesajında ise şöyle bir yayın yapıldı:

Kadın gibi saldırıp kaçıyorsunuz. Kendinize Talip diyorsunuz ama sizler İslam dininin utanç kaynağısınız ve ailelerinize utanç veriyorsunuz. Köpek gibi saklanacağınıza gelin ve erkek gibi savaşın.

Daha sonra yapılan soruşturma neticesinde iki psikolojik operasyon üyesi ABD’li asker mesajları yayınladıkları için idari ceza aldı.

1. Körfez Savaşı

Körfez Savaşı psikolojik operasyonlara yeni bir seviye kazandıran savaştır. Bu savaşta bilinen hemen hemen bütün psikolojik operasyon yöntemleri kullanıldı. Radyo, TV yayınları, broşürler ve hoparlörlerle Arap kardeşliğini anlatan konuşmalar bunlardan başlıcaları. Bunların etkili olanı ise bombalanacak bölgeye yukarıdan broşür atarak bölgenin 24 saat içinde bombalanacağını bildirmek şeklinde olan. Böylece bölge kısa sürede yerel halk tarafından boşaltılır. Körfez Savaşı süresince 29 milyon broşür dağıltıdığı raporlarda geçer.

Özel psikolojik operasyon birimi 1991 yılında “VOICE OF THE GULF” (Körfez’in Sesi) radyosunu hayata geçirdi ve yayın hayatı boyunca 210 saat canlı, 330 saat kayıtlı yayın yaptı.

PAYLAŞ

Sizin de söyleyecekleriniz varsa lütfen yazın