Açık Blockchain ile Özel Blockchain Arasındaki Fark


Blockchain’in ne olduğu ve Bitcoin ile blockchain arasındaki farkın tam olarak ne olduğuyla ilgili bir dizi açıklama vardır, fakat çok fazla soru aldığım başka bir alan, açık (kamusal/public) ve özel (private) blockchain arasındaki farktır.

Açık ve Özel Blockchain Benzerlikleri

Blockchain’in pek çok çeşidi yıllar içinde gelişmiştir ve Blockchain ile ilgili terminoloji sıklıkla yanlış anlaşılmıştır. Aslında yanlış anlaşılmasının nedeni basittir çünkü açık ve özel blockchain birçok benzer yöne sahiptir:

  • Her ikisi de, her katılımcının, dijital olarak imzalanmış işlemlerin paylaşımlı defterinin bir kopyasını tuttuğu, merkezi olmayan eşler arası (peer-to-peer) ağlardır.
  • Her ikisi de kopyaları, konsensüs olarak adlandırılan bir protokol aracılığıyla senkronize halde tutar.
  • Her ikisi de, bazı katılımcılar hatalı veya kötü niyetli olsalar bile defterin değişmezliği konusunda belirli garantiler sağlar.

Bu yukarıda saydıklarımız public ve private blockchainlerin ortak noktalarıdır.

Peki, açık blockchain ile özel blockchain arasındaki fark nedir?

Açık Blockchain ve Bilinen Katılımcılar

Bilinen katılımcılara derken blok zincire kimlerin katıldığının biliniyor olması kastedilmektedir.

Açık ve özel blok zincirler arasındaki tek fark, kimlerin ağa katılmasına, mutabakat protokolünü yürütmesine ve paylaşımlı defteri saklamasına izin verilmesiyle ilgilidir. Özel blockchainlere izinli blockchain de (permissioned blockchain) denir. Yani kimlerin bu blok zincire katılmasına, güncelleme yapmasına veya okumasına önceden izin verilir. Halka açık bir blockchain ağı tamamen açıktır ve herkes ağa katılabilir ve katılabilir. Örneğin bitcoin ve ethereum blok zincirleri halka açık blok zincirlerdir. Bu zincirlere herkes erişebilir, herkes yazabilir ve herkes okuyabilir. Ve bu tür ağlar, genellikle daha fazla katılımcıyı ağa katılmaya teşvik edecek bir teşvik mekanizmasına sahiptir. Bitcoin, 2009 yılından beri ayakta olan en büyük açık blok zincir ağlarından biridir.

Halka açık bir blok zincirin dezavantajlarından biri, dağıtık bir defterin büyük bir ölçekte muhafaza edilmesi için gerekli olan önemli miktarda hesaplama gücüdür. Daha spesifik olarak, bir konsensüs elde etmek için, bir ağdaki her düğümün (node), hepsinin senkronize olduğundan emin olmak için iş ispatı (proof of work) olarak adlandırılan karmaşık, kaynak açısından yoğun bir kriptografik problemi çözmesi gerekir.

Diğer bir dezavantaj, halka açık blok zincirlerin tamamen açık olmasıdır, bu da işlemlerde mahremiyetin çok az olduğu anlamına gelir. Blockchain teknolojisini kurumsal düzeyde kullanmak isteyen şirketlerin açık blok zincirlerin bu dezavantajlarını göz önünde bulundurması gerekir.

Özel Blockchain ve Kurumsal Firmalar

Özel bir blockchain ağı, bir davetiye gerektirir ve ağ başlatıcısı veya ağ başlatıcısı tarafından konan bir dizi kural tarafından doğrulanmalıdır. Özel bir blockchain oluşturan firmalar, genellikle izinli (permissioned) bir ağ kurar. Bu, ağa kimin katılabileceğine ve yalnızca belirli işlemlere kimlerin izin verildiğine ilişkin kısıtlamalar getirir. Katılımcıların katılmak için bir davetiye veya izin almaları gerekmektedir.

Erişim kontrol mekanizması değişkenlik gösterebilir:

  • mevcut katılımcılar gelecekteki katılımcılara karar verebilir;
  • bir düzenleyici makam, katılım için lisans verebilir;
  • ya da bir konsorsiyum karar verebilir.

Bir kuruluş ağa katıldıktan sonra, blok zincirinin merkezi olmayan bir şekilde sürdürülmesinde bir rol oynayacaktır.

Örneğin Hyperledger Fabric, izinli/özel blockchain framework uygulamasının ve Linux Vakfı tarafından barındırılan Hyperledger projelerinin bir örneğidir. Bu proje kurumsal gereksinimlere hitap etmek için tasarlanmıştır.

Bu tür izinli ve özel blok zinciri modeli, önemli faydalar elde etmek için 30 yılı aşkın teknik literatürden faydalanma olanağı sunmaktadır. Özellikle dijital kimlik, tedarik zinciri zorluklarını ele almak, finans sektörünü yeniden şekillendirmek ya da sağlık hizmetlerinde güvenlik açısından zengin hasta/sağlayıcı veri alışverişini kolaylaştırmak gibi endüstrinin çoğu kullanımı için temeldir. Sadece belirli bir işlemde yer alan varlıklar bilgiye erişebileceklerdir – diğer varlıklar ise erişemeyeceklerdir. Özel blokchainler, aynı zamanda, işlem verimi açısından çok daha fazla ölçeklenebilirliğe olanak sağlar.

Çok çeşitli endüstrilerden gelen yoğun iş ilgisiyle birlikte, özel blockchain teknolojisinin muazzam vaatleri ve hızlı gelişimi, giderek daha fazla firmanın blok zincir ağlarını üretime geçirmeye başlaması için mükemmel bir uyarıcı görevi görüyor. Bu izinli ağların yakında, doğrudan veya dolaylı olarak insan girişiminin her yönünü etkileyeceğini düşünüyorum.

Açık Blockchain ile Özel Blockchain Arasındaki Fark

Açık blockchain ile özel blockchain arasındaki fark özetlenecek olursa;

  • Açık blockchain adından da anlaşılacağı üzere herkese açıktır. Özel blockchain ise sadece izin verilen katılımcalara özeldir.
  • Açık blockchain ağına herkes katılabilir, güncelleme yapabilir ve okuma gerçekleştirebilir. Özel blockchan ağına ise sadece izin verilen katılımcılar katılabilir, sadece izin verilen katılımcılar güncelleme yapabilir ve sadece izin verilen katılımcılara okuma yapabilir.
  • Açık blockchain ağları yavaştır, özel blockchain ağları daha hızlıdır.
  • Açık blockchain ağlarında mahremiyet ön planda değildir, özel blockchain ağlarında mahremiyet ön plandadır.
  • Açık blokchain ağına örnek olarak Bitcoin ve Ethereum gösterilebilir. Özel blockchain ağına örnek olarak Hyperledger Fabric, MultiChain gösterilebilir.

Son olarak açık ve kapalı blockchain karşılaştırmasını aşağıdaki gibi yapabiliriz.

Açık Blockchain Özel Blockchain
Erişim Ağ herkese açıktır. Ağ sadece izin verilen katılımcılara açıktır.
Hız Yavaş Hızlı
Güvenlik Konsensüs Algoritmaları Ön izinli katılımcılar
Kimlik Anonim katılımcılar Bilinen katılımcılar
Varlık Yerel varlık Herhangi bir varlık
Örnek Bitcoin, Ethereum Hyperledger Fabric, MultiChain

Açık blockchain ile özel blockchain arasındaki fark özetle bu şekilde. Sizin de eklemek istedikleriniz varsa yorum bırakabilirsiniz.

Facebook Yorumları

Beğendiniz mi? Arkadaşlarınızla da paylaşın!

0 Yorum

Sizin de söyleyecekleriniz varsa lütfen yazın