25 Mayıs 2022, Çarşamba
25.6 C
İstanbul

Bloomberg: Tetikleyicisi Koronavirüs Olan Parasal Devrimin Galibi Bitcoin

Yorum

Bayram Değil Seyran Değil, İngiltere Neden Birden Kripto Dostu Oldu?

İngiltere başından beri Bitcoin ve kriptoya en mesafeli Batılı ülkelerin başında geldi. İngiliz devletinin "resmi olmayan" yayın organı BBC'nin Bitcoin...

Sıkılgan Maymunlar

Türkçe'de "maymun iştahlı" diye çok güzel bir tabir var. Maymun iştahlının sözlüklerdeki tanımı şöyle; "Sevgi ve eğiliminde, beğenisinde kararlılık bulunmayan, bugün...

Bitcoin 2022 Sonunda 4160 Dolar Olabilir..

Ne demiş atalarımız; küsuratlı sayı vereyim de salladığım anlaşılmasın. 2022'nin ayı piyasası şeklinde geçeceği artık netlik kazandı. Bundan sonrası gözyaşı....

Blockchain Trilemması

Blokchain trilemması ifadesini ilk kullanan kişi Vitalik Buterin'dir. Dilemma ikilem anlamına gelirken, trilemma üçlem demektir. Yani bir çıkmaz vardır...

Douglas Stuart’ın endüstri sonrası İskoçya’daki alkolizm, mezhepçilik ve yoksunluğu anlattığı ödüllü eseri “Shuggie Bain“de, para her zaman kıt ve genellikle kirli tasvir edilir. Kitapta ikinci kocası tarafından terk edilen ve bir işte çalışamayan Shuggie’nin annesi Agnes, çocuklarını ya da içki alışkanlığını beslemek için nafakaya bel bağlamış durumdadır. Açlıklarını giderebilmek için düzenli olarak yeni çarelere başvurur. Elektrik ve televizyon sayaçlarından bozuk paralar çalar, birkaç değerli eşyasını satılığa çıkarır ve nihayetinde para için bedenini satmaya başlar.

Binance indirim kodu

Stuart, Glasgow’daki yağlı madeni paraları ve kirli banknotları canlı bir şekilde tasvir eder. Bu imgeler özellikle şaşırtıcıdır, çünkü hikayede banknotlar çok nadiren yer almaktadır.

Binance indirim kodu

Orta sınıfta büyüdüm ama yine de o bozuk paraların zulmünü hatırlıyorum. Bazen otobüs bileti almak için çok az olurdur, bazen telefon kulübesinde kullanmak için yanlış banknot bulunurdu. Çocuklarım için tüm bunlar, masal gibi. Madeni paralar hızla hayatımızdan çıkıyor ve yakında sıra banknotlara gelecek. Dünyanın bazı bölgelerinde neredeyse tüm ödemeler artık elektronik. ABD’de banka kartı işlemleri 2017’den beri nakit işlemleri aştı. Latin Amerika’da ve Afrika’nın bazı bölgelerinde bile nakit para kartlara aktarılıyor ve giderek artan sayıda insan parasını telefonlarından yönetiyor.

Uygulamamızı indirin, gelişmelerden ilk sizin haberiniz olsun!

blank blank

Parasal Devrim

O kadar çok yönlü bir parasal devrim yaşıyoruz ki çok azımız onun tam boyutunu kavrayabiliyoruz. İnternetin teknolojik dönüşümü bu devrimi yönlendiriyor. 2020 salgını onu hızlandırdı. Karışıklığımızın boyutunu göstermek için, bu yıl üç para türünün farklı performansını düşünmek yeterli: ABD doları, altın ve Bitcoin.

Dolar, sadece merkez bankası rezervlerinde değil, uluslararası işlemlerde de hakim olan dünyanın en sevdiği paradır. İtibari bir para birimidir. Arzı Federal Rezerv ve ABD bankaları tarafından belirlenir. Değerini, tüketicilerin satın aldığı mallara göre, bu yıl neredeyse hiç değer kaybetmediği ölçüye göre (enflasyon %1.2 seviyesinde) veya diğer fiat para birimlerine göre hesaplayabiliriz. İkinci bazda, Bloomberg’in spot endeksine göre dolar, 1 Ocak’tan bu yana %4 düştü. Altın ise dolar bazında %15 arttı. Ancak bitcoin’in dolar fiyatı, bugüne dek %139 arttı.

Bu yılki Bitcoin rallisi birçok insanı şaşırttı. Geçtiğimiz haftaların en yüksek seviyesi, Aralık 2017’deki son rallinin zirvesinin hemen altındaydı. Bitcoin daha sonra kâr satışlarıyla karşılaştı. Buna rağmen NYU ekonomisti Nouriel Roubini geri adım atmadı. CNBC’ye Şubat 2018’de Bitcoin’in, “insanlık tarihinin en büyük balonu” olduğunu söylemişti. Sekiz ay sonra, Bitcoin’i “tüm dolandırıcılıkların anası” olarak betimleyerek ABD kongresi önünde görüşlerini dile getirdi. Attığı tweetlerde bitcoin’den “Shitcoin” diye bahsetti.

Kasım 2020’de ise Roubini tonunu değiştirmek zorunda kaldı. Yahoo Finance ile yaptığı bir röportajda Bitcoin’in kısmi bir değer deposu olduğunu kabul etti. “O kadar kolay küçümsenemez. Çünkü en azından bitcoin arzının zaman içinde ne kadar artacağına karar veren bir algoritma var” dedi. Roubini’nin fikir değiştirmesine, Aziz Paul’dan sonraki en büyük dönüşüm denebilir.

Bu yıl Bitcoin’i yeniden değerlendirmek zorunda kalan tek kişi Roubini değil. Yükselişe geçen büyük yatırımcılar arasında Paul Tudor Jones, Stan Druckenmiller ve Bill Miller var. Ray Dalio bile geçen gün Bitcoin ile ilgili “bir şeyler eksik olabileceğini” itiraf etti.

FT gazetecileri de teslim oluyor. Salı günü, uzun süredir kripto paraya şüpheci olan Financial Times’tan Izabella Kaminska, Bitcoin’in “dünyanın otoriterliğe doğru kaydığı” distopik bir geleceğe karşı bir önlem olarak geçerli bir kullanım durumu olduğunu kabul etti.

Peki neler oluyor?

Öncelikle, salgının parasal evrimin hızını artırmasına şaşırmamalıyız. Tarihçi Mark Bailey’nin 2019 Oxford Ford derslerinde ustaca belirttiği gibi, 13. yüzyıldaki veba salgınının ardından, İngiliz ekonomisinde artan bir gelir elde edildi. Vebanın yıkımlarından önce, feodal sistem köylüleri toprağa bağlamış ve onlardan ayni kira ödemelerini, tüm ürünlerin bir kısmını efendilerine teslim etmelerini istemişti. Kronik işgücü kıtlığı, nakit olarak ödenen sabit, yıllık kiracı kiralarına doğru bir kayma getirdi. İtalya’da da 1340’lardan sonra ekonomi daha fazla para kazanmaya başladı. 15. ve 16. yüzyılların en güçlü İtalyan ailesinin Floransalı sarraf Medici ailesi olması tesadüf değildi.

Benzer şekilde Covid-19, Bitcoin ve genel olarak kripto para için iyi oldu. Birincisi, salgın daha dijital bir dünyaya doğru ilerlememizi hızlandırdı. 10 yıl süren aşamaya 10 ayda ulaşıldı. Daha önce hiç online işlem yapma riskini almamış kişiler, bankaların kapatılması gibi basit bir nedenle bunu denemeye zorlandı. İkincisi, pandemi, mali gözetime ve mali dolandırıcılığa maruz kalmamızı önemli ölçüde artırdı. Her iki eğilim de Bitcoin için iyi oldu.

Bitcoin’in 2017 ve 2018 sonlarında fiyatı düştükten sonra sıfıra düşeceği tezine hiçbir zaman katılmadım. “The Ascent of Money” kitabımın güncellenmiş 2018 baskısında,  Bitcoin’i yeni bir değer ve yatırım varlığı deposu, yatırımcılara garantili kıtlık, yüksek hareketlilik ve düşük korelasyon sağlayan bir tür ‘dijital altın’ olarak tanıttım.

Satoshi’nin hedefi yeni bir para yaratmak değil. Daha ziyade, zenginliği yatırımcı korumasının zayıf olduğu yetki alanlarındaki el koyulmasından ve neredeyse evrensel para değer kaybı belasından koruyabilen nihai güvenli varlığı yaratmaktı. Bitcoin taşınabilir, likit, anonim ve arzı sınırlıdır. Basit bir düşünce sonucu 6.000$’ın bu yeni değer deposu için ucuz bir fiyat olduğu anlaşılır.

İki yıl önce, yaklaşık 17 milyon bitcoin çıkarıldığını tahmin etmiştim. Credit Suisse’e göre dünyadaki milyoner sayısı o zamanlar 36 milyondu ve toplam servetleri 128.7 trilyon dolardı. “Milyonerler toplu olarak servetlerinin sadece %1’ini Bitcoin olarak tutmaya karar verirlerse,” diye savundum, “kaybedilen veya istiflenen tüm bitcoin’ler için ayarlama yapılırsa, fiyat 75.000$’ın üzerinde olur. Milyonerler varlıklarının sadece %0.2’sini Bitcoin olarak tutsalar bile, fiyat 15.000 dolar civarında olurdu.” 8 Kasım’da 15.000 doları geçtik.

Olan şey, Bitcoin’in kademeli olarak ödeme aracı olarak değil, bir değer deposu olarak benimsenmesidir. Sadece yüksek net değerli bireyler değil, aynı zamanda teknoloji şirketleri de yatırım yapıyor. Temmuz ayında, MicroStrategy’nin milyarder kurucusu Michael Saylor, şirketini nakit rezervlerinin bir kısmını alternatif varlıklarda tutmaya yönlendirdi. Eylül ayına kadar, MicroStrategy’nin kurumsal hazinesi 425 milyon dolar değerinde bitcoin satın aldı. San Francisco merkezli ödeme şirketi Square, geçen ay 50 milyon dolar değerinde bitcoin satın aldı. PayPal, Amerikalı kullanıcıların PayPal cüzdanlarında bitcoin satın alabileceklerini, tutabileceklerini ve satabileceklerini açıkladı.

İlgili Haber:  Japonya Merkez Bankası, Dijital Yen hakkında Kamuoyu Görüşü İstiyor

Bu benimseme sürecinin daha ileriye gitmesi gerekiyor. Bitcoin’in en ateşli savunucularından biri olan Arjantin doğumlu teknoloji yatırımcısı Wences Casares’in sözleriyle, “10 yıl kesintisiz çalıştıktan sonra, 100 milyona yakın sahibi ile, ayda 1 milyondan fazla yeni sahip ekleyip hareket ediyor. Dünya çapında günde 1 milyar dolardan fazla.” Beş ila yedi yıl içinde bitcoin’in 1 milyon dolarlık bir fiyata çıkması için %50 şans mevcut.

Satoshi, Bitcoin’in nasıl çalıştığını özetlemişti: “Çevrimiçi ödemelerin bir finans kurumundan geçmeden doğrudan bir taraftan diğerine gönderilmesine izin veren tamamen eşler arası bir elektronik nakit sürümü.” Temelde Bitcoin, bir bilgisayar ağı tarafından paylaşılan halka açık bir defterdir. Bitcoin ile ödeme yapmak için, sahipliği bir alıcının genel anahtarına aktaran imzalı bir mesaj gönderirsiniz. İşlemler birlikte gruplandırılır ve bloklar halinde deftere eklenir. Ağdaki her düğüm her zaman bu blok zincirinin tam bir kopyasına sahiptir. Bir düğüm, yalnızca işlem gücünü tüketen Bitcoin protokolü tarafından seçilen bir kriptografik bulmacayı çözerek zincire bir blok ekleyebilir ve bir bitcoin ödülü alabilir.

Kriptografik bulmacayı çözen düğümler

Bitspeak’teki “madenciler”, yalnızca işlem ücretleriyle (günde ortalama 5 bitcoin) değil, aynı zamanda ek bitcoinlerle de (günde 900 yeni bitcoin) ödüllendiriliyor. Bu ödül, toplam bitcoin sayısı 21 milyona ulaşana kadar her dört yılda bir yarı yarıya kesilecek. Bundan sonra da yeni bitcoin oluşturulmayacaktır.

Bitcoin’in üç belirgin kusuru vardır. Bir ödeme aracı olarak yavaştır. Bitcoin blok zinciri, her 10 dakikada bir yalnızca yaklaşık 3.000 işlem gerçekleştirebilir. İşlem maliyetleri önemsiz değildir. Bir bitcoin satın almak istiyorsanız Coinbase %1.49 komisyon alacaktır.

Ayrıca önemli bir olumsuz dışsallık da var. Bitcoin’in PoW fikir birliği algoritması, büyük miktarda enerji tüketen özel bilgisayar çipleri gerektiriyor. Sözgelimi gereken yılda 60 terawatt-saat elektrik, Arjantin’in yıllık elektrik tüketiminin yarısına yakın. Çevresel maliyetlerin yanı sıra, öngörülemeyen bir sonuç da, ucuz enerjinin olduğu her yerde, nispeten az sayıda eldeki çoğu Çinli olan Bitcoin madenciliğinin artan konsantrasyonudur.

Ancak bu dezavantajlara, iki benzersiz özellik ağır basmaktadır. İlk olarak, gördüğümüz gibi, Bitcoin sınırsız bolluk ile karakterize edilen sanal bir dünyada yerleşik bir kıtlık sunar. İkincisi, Bitcoin egemendir. Casares’in sözleriyle, “Bitcoin blok zincirindeki bir işlemi kimse değiştiremez. Kimse Bitcoin blok zincirinin yeni işlemleri kabul etmesini engelleyemez.” Bitcoin kullanıcıları, banka gibi aracılardan geçmeden ödeme yapabilirler. Hükumetlerin yerleşimi zorunlu kılmasına gerek kalmadan işlem yapabilirler.

Kıtlığın avantajları, itibari para arzının patladığı bir zamanda açıktır. Nakit, banka hesapları ve para piyasası yatırım fonlarını içeren bir para ölçüsü olan M2’yi ele alalım. Mayıs ayından bu yana, ABD M2, 1982’den bu yana ortalama %5.9 ile karşılaştırıldığında, yıllık bazda %20’nin üzerinde bir oranda büyüyor. Doların gelecekteki zayıflığı, Steve gibi Wall Street ekonomistleri için 2020’de favori bir konuşma konusu oldu. Nedenini görebilirsiniz. Salgın nedeniyle dolaşım hızları düşmüş olsa bile, etrafta gerçekten çok fazla dolar var.

Egemenliğin avantajları daha az açıktır, ancak daha önemli olabilir. Bitcoin, 2020’de gelişen tek dijital para biçimi değil. Çin, iki farklı yoldan hızla ilerliyor.

Alipay ve WeChat Pay’in olağanüstü büyümesi sayesinde, dünyanın hiçbir yerinde Çin’deki kadar büyük ölçekte mobil ödemeler gerçekleşmiyor. Ribbit Capital tarafından yapılan hesaplamalara göre, bu elektronik ödeme platformları şu anda yılda 40 trilyon dolara yakın işlem gerçekleştiriyor. Bu da Visa ve Mastercard’ın toplam hacminin iki katından fazla. Çin platformları, kısmen Ant Group ve Tencent’in yerel fintech şirketlerine yaptığı yatırımlarla yurtdışında hızla genişliyor.

Aynı zamanda, Çin Halk Bankası, dijital paranın yaygınlaşmasını hızlandırdı. Havale ödemeleri veya sınır ötesi ticaret anlaşmaları için bir dijital yuanın benimsenme potansiyeli büyüktür. Özellikle de One Belt One Road programına katılan ülkeler onu kullanmaya teşvik edilirse. Hindistan gibi Çin’in mali nüfuzuna direnen hükümetler bile esasen Çin’in elektronik ödeme sistemlerinin kendi versiyonlarını inşa ediyorlar.

Ken Rogoff gibi bazı iktisatçılar paranın ölümünü memnuniyetle karşılıyor. Çünkü bu para politikasının yönetimini kolaylaştıracak ve organize suçları daha zor hale getirecek. Ancak, verilerimize erişebilecek olan Amazon’dan Jeff Bezos veya Çin’den Xi Jinping olmasına bakılmaksızın, tüm ödemelerimiz kaydedildiğinde, merkezi olarak depolandığında ve yapay zeka tarafından incelendiğinde, temelde farklı bir dünya olacak.

Bitcoin, suçlular tarafından benimsenmesi ve yasadışı işlemlerde kullanılması nedeniyle ilk yıllarında itibar kaybına uğradı. ABD Adalet Bakanlığı’nın yakın tarihli bir raporunun da açıkça ortaya koyduğu gibi, böylesi alçakça faaliyetler ortadan kalkmadı. Bununla birlikte, Bitcoin, ekonomik yaşamlarının en azından bir kısmının Big Brother’ın bakışından korunmasını isteyen saygın bireylere ve kurumlara giderek daha fazla hitap ediyor.

Bitcoin’in kanunun veya vergi memurunun ulaşamayacağı bir para değildir. Federal Soruşturma Bürosu 2013 yılında çevrimiçi yasa dışı ürün pazarı Silk Road’u çökerttiğinde, hükümet kurumlarının şüpheli Bitcoin işlemlerinde karşı tarafları nasıl kolayca izleyebileceğini gösterdi. Bunun nedeni, blok zincirinin, göndericilerin ve alıcıların bitcoin adresleriyle tamamlanan tüm Bitcoin işlemlerinin silinmez bir kaydı olmasıdır.

Dahası, Coinbase’in 2016’da keşfettiği gibi, İç Gelir Hizmeti, borsalardan bitcoin hesapları hakkında bilgi talep etmeye mükemmel bir şekilde hazırlandı. Borsalar tarafından daha fazla açıklama yapılmasını gerektiren yeni ABD Hazine düzenlemeleri söylentisi, Şükran Günü’nde keskin bir kripto satışına neden oldu. Mesele basitçe, yasalara uyan bireylerin finansal verilerinin, Alipay’den ziyade Bitcoin tarafından daha iyi korunmasıdır. Stanford siyaset teorisyeni Stephen Krasner’ın 20 yılı aşkın bir süre önce işaret ettiği gibi, egemenlik göreceli bir kavramdır.

Parasal Devrim Nasıl Devam Edecek

Joe Biden’in yeni ortaya çıkan yönetimi, Çin tarzı bir dijital dolar yaratmaya çalışmak yerine, Bitcoin’i ABD finansal sistemine entegre etmenin faydalarını kabul etmelidir. Sonuçta bitcoin, daha az merkezileştirilmiş ve bireysel gizliliğe sistemlerden daha saygılı olacak şekilde tasarlanmıştır.

1980’lerde Glasgow’un Doğu Yakası’nda yaşam çirkin, gaddar ve parasızdı. Ama kirli pound ve pens cinsinden yapılan tüm bu işlemler başka hiçbir şey olmasa da özeldi. Agnes Bain fırın cipsi yerine Special Brew satın aldıysa, bu onun, esnafın ve uzun süredir acı çeken çocuklarının meselesiydi. Bu zavallı Shuggie için yetersiz bir teselliydi. Ancak, bu yıl tekrar öğrendiğimiz gibi, özgür bir toplum her zaman nakit olarak ödenmeyen bir bedelle geliyor.

Haberlerimizi Google News, Telegram, Twitter, Discord, Facebook, Instagram ve Reddit hesaplarımızdan takip edebilirsiniz. Ayrıca bültenimize abone olun son dakika gelişmeleri kaçırmayın.

Bu haberle ilgili ne düşünüyorsunuz?

En Çok Okunanlar