Darbe ile Devrim Arasındaki Fark

0
721

Darbe kelimesinin TDK’daki tanımı şöyle: “Bir ülkede baskı kurarak, zor kullanarak veya demokratik yollardan yararlanarak hükûmeti istifa ettirme veya rejimi değiştirecek biçimde yönetimi devirme işi.

Devrim kelimesi ise şöyle tanımlanmış TDK’da: “Belli bir alanda hızlı, köklü ve nitelikli değişiklik, ihtilal.

Yukarıdaki tanımlamalardan da anlaşılacağı üzere darbe baskı ve zor ile yönetimi değiştirme iken, devrim nitelikli ve köklü değişikliktir.

Darbe ile Devrim Arasındaki Fark
12 Eylül 1980 askeri darbesi.

Darbe Nedir

Darbenin en belirgin özelliği aniden gerçekleşmesi ve hükümeti illegal bir şekilde ele geçirip devirmeyi hedeflemesidir. Genelde devlet içerisindeki küçük bir grup tarafından planlanır. Darbe eğer yönetim gerçekten değişir ve herşey planlandığı gibi giderse başarılı olarak addedilir. Genelde darbelerin başarısız olduğu durumlarda sivil savaş çıkar.

Darbenin amacı hükümetin görev ve yetkilerini elinden alarak ülkenin politik kontrolünü ele geçirmektir. Tarihçi Edward Luttwak darbenin tanımını şöyle yapar: “darbe devlet içindeki küçük fakat çok etkili ve kritik noktadaki bir grubun yönetimi ele geçirmesidir.” Darbenin tanımlayıcı faktörü silahlı kuvvetler ya da milis güçlerdir.

Politik bilimci Samuel P. Huntington darbenin 3 türünün olduğunu belirtmiştir.

1- Kırıp geçen darbe: Kırıp geçen darbelerde asker reformcu rolü görür ve toplumu oligarşiden radikal pretoryanizme (radikal askeri yönetim) taşır. Oligarşik pretoryanizmde baskın sosyal güç toprak sahipleri, din adamları ve kılıç tutanlardır. Bu toplumlarda orta sınıf önemli bir sosyal ve politik sınıftır. Huntington Türkiye’deki 1980 darbesini de bu kırıp geçen darbeler arasında görür.

2- Arabulucu darbe: Bu tür darbelerde toplum radikal pretoryanizm aşamasındadır yani bu şu demek; pretoryan toplum politik katılımın ortalarındadır. Orta sınıf askeri yönetim politikanın içinde aktif şekilde rol alır. Peru’daki 1962 darbesi bu türe örnek gösterilir.

3- Veto darbesi: Veto darbesi ordunun insanların kendilerini yönetmelerini veto etmesi durumudur. Bu veto alt sınıfların politik katılımlarını engeller. Bu türden darbelerde asker statükonun koruyucusu olarak rol alır. 1960 Türkiye darbesi bu türe örnek gösterilir.

Pek çok darbe yönetimi ele geçirmede başarılı olsa bile toplumun belirli kesimleri ya da uluslararası topluluk tarafından tepki görür. Bu tepki bazen ordunun belirli bir bölümünü tekrar ele geçirmeye çalışmak, yeni kurulan rejimi uluslararası camiada yalnız ve izole bırakmak ya da askeri müdahele şeklinde olur. Bazen bu tepki sivil direnişe döner ve iç savaş çıkar.

Devrim Nedir

Devrim ise ani olmayabilir. Uzun bir süreç sonrası gerçekleşebilir. Darbede olduğu gibi sadece devletin içindeki küçük bir grup değil, toplumun büyük kesimleri tarafından gerçekleştirilebilir.

Darbe ile Devrim Arasındaki Fark

Darbe ile devrim arasındaki fark özetlenecek olursa;

1- Darbe ani olur. Devrim uzun bir süreç sonrası gerçekleşebilir.
2- Darbe genelde devlet içinde önemli noktalarda görev yapan küçük bir kesim tarafından yapılır. Devrim ise devlet görevlisi olmayan, dışarıdan, büyük ya da küçük topluluklar tarafından gerçekleştirilebilir.
3- Darbe silahlı ya da milis güçler olmadan gerçekleşmez. Devrim silahlı olabileceği gibi bazı durumlarda halkın desteği yeterlidir.
4- Darbe genelde içerden bir iştir ve çok fazla kan dökülmeden sinsice ve sessizce gerçekleşir. Devrimde ise çok fazla kan dökülebilir ve açıktan olur.
5- Devrim toplumda çok daha geniş ve yenilikçi politik bir değişiklik meydana getirir.
6- Darbe devlet içindeki küçük bir grubun devlete savaş açması, devrim ise çok büyük toplulukların ve halkların devlete savaş açmasıdır.

Güncelleme: Bu yazıyı yazdıktan 5 gün sonra Burundi’de devlet başkanı Pierre Nkurunziza’ya karşı darbe girişiminde bulunan fakat başarısız olan üç general tutuklandı. Başarısız darbe girişimine çok güzel bir örnek.

PAYLAŞ

Sizin de söyleyecekleriniz varsa lütfen yazın