Kant ile Hume Arasındaki Fark

0
288

David Hume ve Immanuel Kant özellikle psikoloji gibi bilimin doğası üzerindeki tanımlamaları ile kalıcı etki bırakan, 1700lerde yaşamış iki büyük düşünürdü.
David Hume 1711 yılında İskoçya’da doğdu ve Edinburg Üniversitesi’ne gitti. Üç yıl sonra felsefe alanında çalışmalar yapmak için üniversiteyi bıraktı. Ailesinin isteği ile hukuk okumaya çalıştı ama kısa bir süre sonra bıraktı. Türkçe’ye İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme (A Treatise of Human Nature) şeklinde çevrilen kitabı üzerinde çalışmak için İngiltere ve Fransa’ya seyahat etti. Bu sırada Fransa’da Cizvit Koleji‘ne gitti. Kitabı 1793 yılında Londra’da yayınlandı. Hume son derece şüpheci bir insandı. İkna edici bir şekilde madde, zihin, din ve bilim gibi meseleleri duygu dışa vurumu ve zihinsel algılara indirgeyebiliyordu. Aklın zihinsel algıların bir koleksiyonu olduğunu savundu ve akıl olmadan özgür iradenin olamayacağını iddia etti. Desteklenebilir olmadıklarından sebep ve sonuç ilişkisine hiç inanmadı.

Kant ile Hume Arasındaki Fark
Kant, Hume, Hobbes ve Şeytan.

Immanuel Kant başka büyük bir düşünürdü. 1724 yılında Konigsberg, Prusya’da (bugünkü Kaliningrad, Rusya) doğdu. Kant köken olarak İskoç asıllıydı ve Pietizm denilen kilisenin laikleşmesine karşı kişisel imana ağırlık veren aşırı muhafazakar dinsel akım ile yetiştirildi. Konigsberg Üniversitesi’ne gitti ve orada doktorasını yaptı. Ücretli özel dersler veren bir öğretmendi ve dolayısıyla eğitim hayatı fakirlikle geçti. Başlangıçta fizik, biyoloji, jeoloji ve astronomi gibi bilim alanlarına ilgi gösterdi. Kant 1734 yılında Emanuel Swedenborg tarafından öne sürülen Nebula hipotezini geliştirdi. Nebula hipotezi güneş sisteminin oluşumunu ve evrimini açıklar. Kant ayrıca Lucretius’un bitki ve hayvan yaşamının evrimini anlatan fikirlerini tekrar gündeme getirdi.

Felsefi Düşünce Farklılığı

İki düşünürün etik anlayışa yaklaşımları büyük ölçüde tezat gösterir. Hume’un felsefi yöntemi deneysel ve ampirik olmakla birlikte, Kant, öncül bir prensipte ahlaki zemin gerekliliğini vurgular. Kant ahlakı kendi içinde pratik olan nedenselliğin kavrayışına dayandırır. Hume yardımseverlik ve cömertlik gibi duyguların uygun ahlaki motivasyonlar olduğunu söyleyerek, nedenselliği tutkuların kölesi olarak görür. Her ikisinin etiğe olan yaklaşımları birçok noktada çelişse de, ikisi arasında bazı önemli bağlantılar vardır. Ahlak ve motivasyon noktalarında benzer varsayımları paylaşırlar.

Kant ile Hume Arasındaki Fark

Kant ile Hume arasındaki fark özetlenecek olursa;

  • Hume İskoçya’da doğdu ve büyüdü. Kant ise Prusya’da (günümüz Rusyası) doğdu ve büyüdü.
  • Hume’un metotları deneysel ve ampirikti. Kant ise a priori prensibine yani doğruluğu (veya yanlışlığı) deney yapmadan kanıtlanabilen önermelere inandı.
  • Ahlak noktasında, Kant’ın nedensellik konsepti pratiklik ve uygulanabilirlik ile ilgiliydi. Hume ise nedenselliğin tutkular ile ilgili olduğunu düşünüyordu.
  • Hume kendi felsefesi hakkında bile ileri derecede şüpheciydi. Kant ise daha çok özellikle bilimsel eleştiriye açıktı. Kant eleştirel felsefenin babası olarak da bilinir.
PAYLAŞ

Sizin de söyleyecekleriniz varsa lütfen yazın