4 Temmuz 2022, Pazartesi
26.6 C
İstanbul

Kim Bu Web 3.0’ın Sahibi?

Yorum

Bayram Değil Seyran Değil, İngiltere Neden Birden Kripto Dostu Oldu?

İngiltere başından beri Bitcoin ve kriptoya en mesafeli Batılı ülkelerin başında geldi. İngiliz devletinin "resmi olmayan" yayın organı BBC'nin Bitcoin...

Sıkılgan Maymunlar

Türkçe'de "maymun iştahlı" diye çok güzel bir tabir var. Maymun iştahlının sözlüklerdeki tanımı şöyle; "Sevgi ve eğiliminde, beğenisinde kararlılık bulunmayan, bugün...

Bitcoin 2022 Sonunda 4160 Dolar Olabilir..

Ne demiş atalarımız; küsuratlı sayı vereyim de salladığım anlaşılmasın. 2022'nin ayı piyasası şeklinde geçeceği artık netlik kazandı. Bundan sonrası gözyaşı....

Blockchain Trilemması

Blokchain trilemması ifadesini ilk kullanan kişi Vitalik Buterin'dir. Dilemma ikilem anlamına gelirken, trilemma üçlem demektir. Yani bir çıkmaz vardır...

Son güncelleme: 6 ay önce

Sonda söyleyeceğimi başta söyleyeyim; sahibi sen, ben ve halk değil. Yani en azından şimdilik.

Web 3.0 ile ilgili Twitter başta olmak üzere sosyal medyada dönen bir söylem var. Şöyle ki;

Uygulamamızı indirin, gelişmelerden ilk sizin haberiniz olsun!

Web 1.0 = read (salt okunur)
Web 2.0 = write (etkileşim)
Web 3.0 = own (sahiplik)

Gerçekten böyle mi peki? Web 3.0’ı gerçekten biz mi yönetiyoruz yoksa yönettiğimizi mi sanıyoruz?

İkincisi daha kuvvetli gözüküyor.

Örnek vermek gerekirse, Web 3.0 denilince ilk akla gelenlerden biri MetaMask. MetaMask son kullanıcı ile blok zincirler arasında bir nevi köprü görevi görüyor. Son kullanıcıyı kolay ve hızlı bir şekilde blok zincirlere bağlıyor.

Peki MetaMask nasıl çalışıyor? En basitinden MetaMask cüzdanınızda gördüğünüz “son işlemler” (latest transactions) fonksiyonunun EtherScan api’lerini kullandığını biliyor muydunuz?

Ya da cüzdanınızdaki bakiyeyi görüntülemek için Infura api’lerini kullandığından haberdar mıydınız peki?

Ya da cüzdanınızdaki NFT’leri göstermek için OpenSea api’lerinden faydalanıldığını biliyor muydunuz?

Muhtemelen bilmiyordunuz. Pek çok kullanıcı gibi.

Peki ne olmuş MetaMask api’lerden faydalanıyorsa dediğinizi duyar gibiyim.

MetaMask –> Etherscan –> Blokzincir
MetaMask –> Infura –> Blokzincir
MetaMask –> OpenSea –> Blokzincir

Satoshi Bitcoin’i ilk yayınladığında insanlarla varlıkları arasındaki üçüncü şahısları ortadan kaldırmayı amaçladığını belirtmişti. Ancak yukarıdaki örnekte görüleceği üzere varlıklarımızla aramızdaki üçüncü şahıslar aradan kalkmış değil. Aksine daha da artmış durumda.

Şimdi işin daha da ilginç bir hal aldığı noktaya gelmiş durumdayız. MetaMask, Etherscan, Infura, Quorum, Truffle, Codefi ve Diligence gibi popüler Web 3.0 araçlarının sahibi kim? ConsenSys. Yani Web 3.0 denilince ilk akla gelen araçların tek bir sahibi şirket var o da ConsenSys. Peki bu firmayı kim kurdu? Joseph Lubin. O da Vitalik ile birlikte Ethereum’un kurucu ortaklarından biri.

Forbes 2018’de Joseph Lubin’in net varlığının yaklaşık 1-5 milyar dolar arasında olduğunu yazdı.

Özetlemek gerekirse, yarın öbür gün OpenSea kapanırsa, birden MetaMask cüzdanınızda NFT’nizi göremiyor olacaksınız. Ya da Infura kapanırsa, MetaMask’a giriş yapan kullanıcılar bakiyelerini görüntüleyemiyor olacak. Bu elbette blok zincir üzerindeki bakiyenizin ya da NFT’nizin kaybolduğu anlamına gelmiyor ancak aradaki köprü yıkılmış olacak.

Peki bu aradaki api servisi sağlayan firmaların kendi servislerine yapılan günlük, aylık, yıllık api call’ları analiz edip etmediğini, bu analizlerle ne gibi yatırımlar yapıldığını biliyor muyuz? Onu da bilmiyoruz. Ama Lubin’in 5 milyar dolara yaklaşan varlığı bu konu hakkında bir fikir veriyordur.

Bu durumda Web 3.0’ın sahibi gerçekten biz miyiz? Hiç öyle gözükmüyor.

Burada şunu söyleyebilirsiniz; önemli olan verinin blok zincirde tutulmasıdır. Arada köprü görevi görenlerin önemi yok. Evet bu söylem doğru olabilir ancak arada köprü olmaması için son kullanıcının kendi mobil cihazında ya da PC’sinde blok zincirin bir kopyasını taşıması ve node çalıştırması gerekir. Bu ise şu an da pratikte mümkün gözükmüyor. O zaman bu haliyle arada hep bir üçüncü taraf olacak demektir. Hani olmayacaktı?

Yani ademi merkezi olduğu öne sürülen Web 3.0, aslında şu an tamamen merkezi sunucular üzerine api call’larla dönen bir sistem.

Ne zamanki kullanıcı ile blok zincirler arasındaki üçüncü kişiler ortadan kalkar, o zaman ademi merkezi bir yapıdan ve Web 3.0’dan söz edilebilir.

Twitter’ın eski CEO’su Jack Dorsey’e bu anlamda katılıyorum.

Dorsey, “Web 3.0’a siz sahip değilsiniz. Risk sermayeleri, likidite sağlayıcılar sahip” diyordu. “Web 3.0 sadece farklı isimlendirilmiş tamamen merkezi bir yapı.” diye devam ediyordu.

Haberlerimizi Google News, Telegram, Twitter, Discord, Facebook, Instagram ve Reddit hesaplarımızdan takip edebilirsiniz. Ayrıca bültenimize abone olun son dakika gelişmeleri kaçırmayın.
Evrim Dönmez
Evrim Dönmez
Evrim kripto para dünyasına ilgilidir. Okur, araştırır, öğrenir, paylaşır.

Bu haberle ilgili ne düşünüyorsunuz?

En Çok Okunanlar