26 Ocak 2022, Çarşamba
-0.9 C
İstanbul

Kim Bu Web 3.0’ın Sahibi?

Yorum

2022’ye Dair Bir Takım Öngörüler

2022'ye kripto para piyasası kötü bir başlangıç yaptı. Her sene bir önceki yıl kendini yenileyemeyen, uzun vadede kullanıcıları ekosisteminde...

Hiperenflasyon ve Bitcoin

Twitter CEO'su Jack Dorsey Ekim 2021'de ilginç bir tweet atmış ve dünya geneli hiperenflasyonun her şeyi değiştireceğini ve kısa...

Arbitrum Faciası

Yazmasam olmazdı. Geçtiğimiz günlerde Ethereum'un katman 2 çözümü Arbitrum tam tamına 19 saatlik bir kesinti yaşadı. Bu 19 saat...

Kim Bu Web 3.0’ın Sahibi?

Sonda söyleyeceğimi başta söyleyeyim; sahibi sen, ben ve halk değil. Yani en azından şimdilik. Web 3.0 ile ilgili Twitter başta...

Son güncelleme: 3 hafta önce

Sonda söyleyeceğimi başta söyleyeyim; sahibi sen, ben ve halk değil. Yani en azından şimdilik.

Web 3.0 ile ilgili Twitter başta olmak üzere sosyal medyada dönen bir söylem var. Şöyle ki;

Uygulamamızı indirin, gelişmelerden ilk sizin haberiniz olsun!

Web 1.0 = read (salt okunur)
Web 2.0 = write (etkileşim)
Web 3.0 = own (sahiplik)

Gerçekten böyle mi peki? Web 3.0’ı gerçekten biz mi yönetiyoruz yoksa yönettiğimizi mi sanıyoruz?

İkincisi daha kuvvetli gözüküyor.

Örnek vermek gerekirse, Web 3.0 denilince ilk akla gelenlerden biri MetaMask. MetaMask son kullanıcı ile blok zincirler arasında bir nevi köprü görevi görüyor. Son kullanıcıyı kolay ve hızlı bir şekilde blok zincirlere bağlıyor.

Peki MetaMask nasıl çalışıyor? En basitinden MetaMask cüzdanınızda gördüğünüz “son işlemler” (latest transactions) fonksiyonunun EtherScan api’lerini kullandığını biliyor muydunuz?

Ya da cüzdanınızdaki bakiyeyi görüntülemek için Infura api’lerini kullandığından haberdar mıydınız peki?

Ya da cüzdanınızdaki NFT’leri göstermek için OpenSea api’lerinden faydalanıldığını biliyor muydunuz?

Muhtemelen bilmiyordunuz. Pek çok kullanıcı gibi.

Peki ne olmuş MetaMask api’lerden faydalanıyorsa dediğinizi duyar gibiyim.

MetaMask –> Etherscan –> Blokzincir
MetaMask –> Infura –> Blokzincir
MetaMask –> OpenSea –> Blokzincir

Satoshi Bitcoin’i ilk yayınladığında insanlarla varlıkları arasındaki üçüncü şahısları ortadan kaldırmayı amaçladığını belirtmişti. Ancak yukarıdaki örnekte görüleceği üzere varlıklarımızla aramızdaki üçüncü şahıslar aradan kalkmış değil. Aksine daha da artmış durumda.

Şimdi işin daha da ilginç bir hal aldığı noktaya gelmiş durumdayız. MetaMask, Etherscan, Infura, Quorum, Truffle, Codefi ve Diligence gibi popüler Web 3.0 araçlarının sahibi kim? ConsenSys. Yani Web 3.0 denilince ilk akla gelen araçların tek bir sahibi şirket var o da ConsenSys. Peki bu firmayı kim kurdu? Joseph Lubin. O da Vitalik ile birlikte Ethereum’un kurucu ortaklarından biri.

Forbes 2018’de Joseph Lubin’in net varlığının yaklaşık 1-5 milyar dolar arasında olduğunu yazdı.

Özetlemek gerekirse, yarın öbür gün OpenSea kapanırsa, birden MetaMask cüzdanınızda NFT’nizi göremiyor olacaksınız. Ya da Infura kapanırsa, MetaMask’a giriş yapan kullanıcılar bakiyelerini görüntüleyemiyor olacak. Bu elbette blok zincir üzerindeki bakiyenizin ya da NFT’nizin kaybolduğu anlamına gelmiyor ancak aradaki köprü yıkılmış olacak.

Peki bu aradaki api servisi sağlayan firmaların kendi servislerine yapılan günlük, aylık, yıllık api call’ları analiz edip etmediğini, bu analizlerle ne gibi yatırımlar yapıldığını biliyor muyuz? Onu da bilmiyoruz. Ama Lubin’in 5 milyar dolara yaklaşan varlığı bu konu hakkında bir fikir veriyordur.

Bu durumda Web 3.0’ın sahibi gerçekten biz miyiz? Hiç öyle gözükmüyor.

Burada şunu söyleyebilirsiniz; önemli olan verinin blok zincirde tutulmasıdır. Arada köprü görevi görenlerin önemi yok. Evet bu söylem doğru olabilir ancak arada köprü olmaması için son kullanıcının kendi mobil cihazında ya da PC’sinde blok zincirin bir kopyasını taşıması ve node çalıştırması gerekir. Bu ise şu an da pratikte mümkün gözükmüyor. O zaman bu haliyle arada hep bir üçüncü taraf olacak demektir. Hani olmayacaktı?

Yani ademi merkezi olduğu öne sürülen Web 3.0, aslında şu an tamamen merkezi sunucular üzerine api call’larla dönen bir sistem.

Ne zamanki kullanıcı ile blok zincirler arasındaki üçüncü kişiler ortadan kalkar, o zaman ademi merkezi bir yapıdan ve Web 3.0’dan söz edilebilir.

Twitter’ın eski CEO’su Jack Dorsey’e bu anlamda katılıyorum.

Dorsey, “Web 3.0’a siz sahip değilsiniz. Risk sermayeleri, likidite sağlayıcılar sahip” diyordu. “Web 3.0 sadece farklı isimlendirilmiş tamamen merkezi bir yapı.” diye devam ediyordu.

Haberlerimizi Telegram kanalımızdan, Twitter, Facebook, Instagram ve Reddit hesaplarımızdan takip edebilirsiniz. Ayrıca bültenimize abone olun son dakika gelişmeleri kaçırmayın.

Bu haberle ilgili ne düşünüyorsunuz?

En Çok Okunanlar
Send this to a friend