Şu anda dünyanın dört bir yanındaki araştırmacılar tarafından, koronavirüse karşı 165’ten fazla aşı geliştiriliyor ve bunlarda 32 tanesi insanlar üzerinde deneniyor. Aşılar tipik olarak kliniğe ulaşmadan önce yıllarca araştırma ve test gerektirir (buna preklinik testler denir), ancak koronavirüs karşısındaki malum durumdan dolayı, bilim adamları gelecek yıla kadar güvenli ve etkili bir aşı üretmek için adeta yarışıyorlar.

Herhangi bir virüsün aşısının üretilebilmesi için öncelikle o virüsün genomunun deşifre edilmesi gerekir. Koronavirüsün gen dizilimi Ocak ayında çözümlendi. Virüsün kaynak kodunun detaylı analizi için buradaki upuzun yazıyı okuyabilirsiniz. Türkçe’si de burada.

Koronavirüsün kaynak kodu Ocak ayında çözümlendikten sonra, insanlar üzerinde ilk denemeler Mart ayında başladı. Ancak aşı üretmek o kadar kolay ve hızlı bir işlem değil. Çok fazla denklemleri ve belirsizlikleri olan bir süreç. Bazı denemeler başarısız olur, bazıları ise hiç bir net sonuç alınmadan sona erebilir. Günün sonunda test edilen aşılardan sadece birkaçı virüse karşı etkili antikorlar üretmesi için bağışıklık sistemini uyarmada başarılı olabilir.

Bu yazıda insanlarda test edilen tüm aşıların durumunu ve bununla birlikte hala hücrelerde veya hayvanlarda test edilmekte olan umut verici aşıların bir listesini bulabileceksiniz.

Aşı Test Süreci

Preklinik Testler: Preklinik “klinik öncesi” demektir. Bu aşamada bilim adamları aşıyı fare veya maymun gibi hayvanlara vererek bağışıklık tepkisi oluşturup oluşturmadığını kontrol ederler.

Faz 1 Güvenlik Testleri: Bu aşamada bilim adamları aşıyı, güvenliğini ve dozajını test etmenin yanı sıra bağışıklık sistemini uyarıp uyarmadığını doğrulamak için az sayıda insana verir.

Faz 2 Genişletilmiş Testler: Bu aşamada bilim adamları, aşının değişik yaş gruplarında farklı etki gösterip göstermediğini görmek için aşıyı çocuklar ve yaşlılar gibi gruplara ayrılmış yüzlerce insana verir. Bu testler, aşının güvenliğini ve bağışıklık sistemini uyarma yeteneğini biraz daha ileri seviyede test eder.

Faz 3 Etki Testleri: Bu aşamada bilim adamları aşıyı binlerce insana verir ve plasebo alan gönüllülere kıyasla kaçının enfekte olduğunu görmek için beklerler. Bu testler, aşının koronavirüse karşı koruma sağlayıp sağlamadığını belirleyebilir. ABD İlaç ve Gıda İdaresi (FDA) Haziran ayında bir koronavirüs aşısının etkili sayılabilmesi için aşı yapılanların en az %50’sini koruması gerektiğini duyurdu. Ek olarak, Faz 3 testleri, önceki çalışmalarda gözden kaçabilecek nispeten nadir yan etkileri ortaya çıkaracak kadar büyük ölçeklidir.

Sınırlı: Çin ve Rusya Faz 3 sonuçlarını beklemeden aşı için onay verdiler. Uzmanlara göre bu şekilde bir hızlandırılmış sürecin ciddi riskleri var.

Onaylı: Her ülkedeki düzenleyiciler test sonuçlarını gözden geçirir ve aşının onaylanıp onaylanmayacağına karar verir. Bir pandemi sırasında aşı, resmi onay almadan önce acil kullanım izni alabilir. Bir aşı lisanslandıktan sonra, araştırmacılar, güvenli ve etkili olduğundan emin olmak için aşı alan kişileri izlemeye devam eder.

Birleşik Faz: Aşı geliştirmeyi hızlandırmanın bir başka yolu da aşamaları birleştirmektir. Bazı koronavirüs aşıları şu anda Faz 1/2 testlerinde, örneğin hayvanlar üzerinde test edilmeden yüzlerce kişi üzerinde ilk kez test ediliyor.

İlgili Haber:  Ripple Labs CEO'suna Göre Dolar Değer Kaybedecek

Koronavirüs Aşı Takip Tablosu

Firma / KurumÜlkeDurumTeknolojiGüncelleme
Moderna + NIHABDFaz 3mRNA içeren lipid nanopartikül dispersiyonu12 Ağustos 2020
BioNTech + Pfizer + Fosun PharmaAlmanya + ABD + ÇinBirleşik Faz (Faz 2 + Faz 3)mRNA14 Ağustos 2020
CanSino BiologicsÇinFaz 3 + Sınırlı kullanım için onaylıRekombinant adenovirüs serotip 5 vektörü10 Ağustos 2020
AstraZeneca + Oxford Üniversitesiİsveç + İngiltereBirleşik Faz (Faz 2 + Faz 3)Modifiye edilmiş şempanze adenovirüs vektörü12 Ağustos 2020
Sinopharm + Wuhan Institute of Biological ProductsÇinFaz 3Etkisizleştirilmiş SARS-CoV-2 (ölü aşı)8 Ağustos 2020
Sinovac BiotechÇinFaz 3 + Sınırlı kullanım için onaylıEtkisizleştirilmiş SARS-CoV-2 (ölü aşı)5 Eylül 2020
Murdoch Children’s Research InstituteAvusturalyaFaz 3NA
Gamaleya Research InstituteRusyaFaz 3 + Erken kullanım için onaylı14 Ağustos 2020
Zydus CadilaHindistanFaz 26 Ağustos 2020
Imperial College London + MorningsideİngiltereBirleşik Faz (Faz 1 + Faz 2)NA
AnGes + Osaka Üniversitesi + Takara BioJaponyaBirleşik Faz (Faz 1 + Faz 2)DNA plazmiti2 Temmuz 2020
Arcturus Therapeutics + Duke-NUS Tıp FakültesiABD + SingapurBirleşik Faz (Faz 1 + Faz 2)12 Ağustos 2020
Beth Israel Deaconess Tıp Merkezi + Johnson & Johnson ABD + İsrailBirleşik Faz (Faz 1 + Faz 2)6 Ağustos 2020
Anhui Zhifei Longcom + Çin Tıp Bilimleri AkademisiÇinFaz 210 Temmuz 2020
NovavaxABDBirleşik Faz (Faz 1 + Faz 2)SARS-CoV-2 rekombinant spike protein nanopartikülü12 Ağustos 2020
Bharat Biotech + Indian Council of Medical ResearchHindistanBirleşik Faz (Faz 1 + Faz 2)20 Temmuz 2020
InovioABDFaz 1Elektroporasyon yoluyla DNA plazmiti10 Ağustos 2020
CureVacAlmanyaFaz 217 Ağustos 2020
GenexineGüney KoreFaz 124 Haziran 2020
Walvax Biotechnology + Academy of Military Medical SciencesÇinFaz 126 Haziran 2020
ReiTheraİtalyaFaz 110 Ağustos 2020
Merck + Themis BioscienceAvusturya + ABDFaz 112 Ağustos 2020
Clover Bio + Dynavax + GSKAvusturalya + İngiltere + ABDFaz 1NA
VaxineAvusturalyaFaz 131 Temmuz 2020
Medicago + Dynavax + GSKKanada + ABD + İngiltereFaz 120 Temmuz 2020
University of Queensland + CSLAvusturalyaFaz 114 Temmuz 2020
Kentucky BioProcessingABDFaz 120 Temmuz 2020
Medigen + DynavaxTayvan + ABDFaz 16 Ağustos 2020
State Commission of ScienceKuzey KoreFaz 120 Temmuz 2020
Sanofi + Translate BioFransa + ABDPreklinik23 Haziran 2020
Novartis + Massachusetts Eye and Ear Hospitalİsveç + ABDPreklinikNA
Merck + IAVIABDPreklinik6 Ağustos 2020
VaxartABDPreklinik26 Haziran 2020
Baylor College of Medicine + Texas Children’s HospitalABDPreklinikNA
University of PittsburghABDPreklinikNA
IFVKübaBirleşik Faz (Faz 1 + Faz 2)19 Ağustos 2020

Not: Yazı NYTimes’ın ilgili yazısına eklemeler yapılarak çevrilmiştir.

Facebook Yorumları

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here