Pozitivizm ile Post Pozitivizm Arasındaki Fark

0
2123

Hem pozitivizm hem de post pozitivizmin ana fikirleri bu iki akımı birbirinden ayırır. Pozitivizm ile post pozitivizm felsefe olarak görülür ve bilimde bilimsel araştırmalar için kullanılır. Her ikisi de birbirinden farklı ve bağımsız felsefeler olarak görülmelidir. Pozivitizm ampirizme yani deneyciliğe vurgu yapar. Nesnelliğin önemini vurgular ve gözlemlenebilir bileşenlerin araştırılması gerektiğini irdeler. Fakat 20. yüzyılda post pozitivizmin ortaya çıkması ile bir kayma yaşandı. Post pozitivizm, pozitivizmi reddeder ve gerçeği ortaya çıkarabilmek için yeni varsayımlar ortaya koyar. Bu yazıda iki felsefi akım arasındaki farkları inceleyeceğiz.

Pozitivizm Nedir?

Pozitivizm bilimsel araştırmaların subjektif yani kişisel deneyimler yerine gözlemlenebilir ve ölçülebilir gerçekler üzerine yapılması gerektiğini vurgular. Bu epistemolojik bakışa göre bilim duyusal bilgilerle elde edilir. Bilim subjektif ve öznel sınırlardan girdiği zaman bilim olmaktan çıkar. Pozitivistler bilimi gerçeğin ortaya çıkması için kullanılan bir aygıt ve araç olarak görür. Fakat pozitivistlere göre sadece fizik, kimya ve biyoloji gibi pozitif bilimler bilim olarak adlandırılır.

Pozitivizm ile Post Pozitivizm Arasındaki Fark
Pozitivizmin kurucularından Auguste Comte.

Sosyoloji ve siyasal bilimler gibi alanlar pozitivistlere göre bilim değildir. Çünkü sosyal bilimlerde bilgi bireylerin subjektif deneyimlerinden elde edilir ve dolayısıyla ölçümlenemez ve gözlemlenemez. Sosyal bilimciler laboratuvarlarda araştırmalar yapmazlar. Sosyal bilimcilerin laboratuvarları toplumlar, akımlar, ilişkiler ve insanlardır ki bunlar kontrol edilemez. Bilgi insan ilişkileri, yaşam hikayeleri ve davranışlardan elde edilir. Pozitivistler bunların objektif temelinin olmadığına inanır ve sosyal bilimleri bilim olarak görmez.

Post Pozitivizm Nedir?

Post pozitivizm 20. yüzyılda ortaya çıktı. Bu akım pozitivizmin bir revizyonu veya iyileştirilmesi değildi tam tersine pozitivizmin temel ilkelerinin tamamen reddedilmesiydi. Post pozitivizm bilimsel muhakemenin sağduyu muhakemesine benzer ve yakın olduğunu savunur. Yani bu ilkeye göre bizim bireysel günlük yaşam anlayışımız ve sağduyumuz bilimadamlarının araştırmasıyla çıkan sonuca yakındır ve benzerlik gösterir. Tek fark bilimadamı bir sonuca varabilmek için bir prosedür ve yöntem kullanır.

Pozitivizm ile Post Pozitivizm Arasındaki Fark2
Post pozitivizm kurucularından Karl Popper.

Pozitivistlerin tersine, post pozitivistler gözlemlerin her zaman doğru olamayabileceğini ve hataya açık olduklarını vurgular. Bu yüzden post pozitivistler eleştirel realistler olarak görülürler. Post pozitivistler gerçeğin de kritğini yaparlar ve bundan dolayı tek bir metottan oluşan bilimsel araştırmalara bağlı kalınmaması gerektiğini düşünürler. Bu metotların da hata içerebileceğini savunurlar. Dolayısıyla birden fazla metodun ve yöntemin kullanılması gerektiğini vurgularlar. Buna üçgenleme, triangülasyon ya da nirengi denir.

Post pozitivistler ayrıca bilimadamlarının asla objektif olamayacaklarını ve kültürel inançlarına bağlı olarak taraflı olduklarını savunurlar. Bu ilkeye göre saf objektifliğe asla erişilemez. Bu yüzden pozitivizm ile post pozitivizm arasında devasa farklılıklar vardır.

Pozitivizm ile Post Pozitivizm Arasındaki Farklar

  • Pozitivizm bilimsel araştırmaların subjektif yani kişisel deneyimler yerine gözlemlenebilir ve ölçülebilir gerçekler üzerine yapılması gerektiğini vurgular.
  • Post pozitivizm, pozitivizmi reddeder ve gerçeği ortaya çıkarabilmek için yeni varsayımlar ortaya koyar. Saf objektifliğe erişimin mümkün olmadığını söyler.
  • Deney ve gözlem yani ampirizm pozitivizmin ana ilkesidir.
  • Post pozitivizm, pozitivizmin bu ana ilkesini reddeder ve hatalı bulur.
  • Pozitivistler realisttir, gerçekcidirler.
  • Post pozitivistler gerçekliği sorgularlar dolayısıyla eleştirel realisttirler.
  • Pozitivistler bilimin gerçekleri ortaya çıkarmaya yarayan bir aygıt olduğunu düşünür.
  • Post pozitivistler bilimle gerçeklerin ortaya çıkmasının mümkün olmadığını çünkü bilimsel metotlarda da pek çok hata olabileceğini söylerler.
  • Pozitivistler bilimadamlarını objektif kabul ederler.
  • Post pozitivistler bilimadamlarında da yanlılık olabileceğini vurgularlar.
PAYLAŞ

Sizin de söyleyecekleriniz varsa lütfen yazın